فهرست مطالب

آلودگی آب ناشی از مواد شوینده

امروزه آلودگی آب یکی از مسائل نگران کننده در سطح جهانی است که سلامت و بهداشت جامعه را تحت تاثیر قرار می دهد. یکی از عوامل ایجاد کننده آلودگی آب، آلودگی شیمیایی آب می باشد. طبق مطالعات صورت گرفته، نشان داده شده است که مواد شوینده خانگی عامل اصلی آلودگی شیمیایی آب می باشد. بسیاری از مواد شوینده که ما در منازل جهت شستشوی ظروف و البسته استفاده می کنیم حاوی 75-35 % نمک فسفاته است، که این امر می تواند منجر به طیف گسترده ای از مشکلات را در حوزه آب را بوجود آورد. در این مقاله به ارتباط بین مصرف شوینده ها و آلودگی شیمیایی آب و راهکار های حل این مشکل می پردازیم.

مشخصات مواد شوینده و تاثیر آن بر کیفیت آب

مواد شوینده روزمره یکی از منابع اصلی آلودگی شیمیایی است که امروزه در منابع آبی یافت می شوند. روزانه طیف گسترده ای از مواد شوینده از جمله مواد سفید کننده، پودر لباسشویی، مایع ظرفشویی و .. توسط انسان ها مصرف می شود. میزان مصرف مواد شوینده به همراه میکروب ها و سایر عوامل ویروسی ارتباط مستقیمی با آلودگی و کیفیت آب دارد.

بسیاری از مواد شیمیایی که در زندگی خود به آنها عادت کرده ایم در واقع ترکیبات مضری هستند که بر کیفیت آب تاثیر چمشگیری دارد. مواد شوینده حاوی ترکیبات سرطان زا و مقاومی هستند که با روش های معمول تصفیه از بین نمی روند. بنابراین این مواد شیمیایی تاثیر خطرناکی بر سلامتی انسان دارد. این مواد در محیط زیست تجزیه نمی شوند و ممکن است برای مدت طولانی در محیط باقی بمانند. عدم تجزیه این مواد اثرات مخربی بر روی منابع آبی، حیات آبزیان و در نهایت سلامت انسان دارد.

تاثیر مواد فسفات موجود در مواد شوینده بر محیط زیست

همانگونه که در ابتدای این مقاله ذکر شد، فسفات موجود در ترکیب مواد شوینده به دلیل مقاومت بالا در تجزیه پذیری برای محیط زیست و اکوسیستم آبی بسیار نگران کننده است. فسفات به دلیل خاصیت عدم تجزیه پذیری و تجمع در محیط زیست و محیط های آبی، منجر به مرگ موجودات زنده می شود. یکی از مشکلات جدی ورود فسفات ناشی از مصرف مواد شوینده در محیط های آبی، پدیده اوتریفیکاسیون می باشد.

اوتریفیکاسیون فرآیندی است آب دریاچه و برکه ها از مواد مغذی غنی شده و در نتیجه برای مصارف انسانی نظیر منبع آب شرب و تفریحی نامطلوب می گردند. فرآیند اوتریفیکاسیون به ط.ور مستقیم مرتبط با زنجیر غذایی آبزیان است. در حالت عادی و طبیعی و شرایط خوب، جلبلک ها از دی اکسید کربن، ازت معدنی، اورتوفسفات و مواد مغذی جزیی برای رشد استفاده می نمایند. جلبلک ها توسط زئوپلانکتون ها(حیوانات میکروسکوپی) به عنوان مواد مغذی مصرف می شوند.

ماهی های کوچک از زئوپلانکتون ها و ماهی های بزرگ از ماهی های کوچک تغذیه می نمایند. ولی در صورت ورود ازت و فسفر بیش از حد به محیط آبی سبب رشد بیش از حد و افسار گریخته جلبلک ها می گردند که به آسانی توسط زئوپلانکتون ها استفاده نمی شوند. بنابراین آب کدر می گردد و گاهی توده هایی از جلبلک ها در سطح آب شناور می گردند و در اثر حرکت به ساحل می رسند و در اثر تجزیه بوهای بد و زننده تولید می نمایند. همچنین فساد جلبلک هایی که در کف ته نشین شده اند سبب کاهش اکسیژن محلول آب می گردند.

ترکیبات فسفره موجود در مواد شوینده با روش های معمول از آب و فاضلاب حذف نمی شوند و جهت حذف این مواد مغذی از محیط های آبی بایستی از روش های پیشرفته تصفیه استفاده نمود. بنابراین قبل از تخلیه فاضلاب ها به محیط های آبی باید با انجام تصفیه پیشرفته فاضلاب ازت، فسفر و ایر مواد مغذی را تا حد قابل قبول کاهش داد. از تحقیقات به عمل آمده مشخص گردید که فسفر عامل محدود کننده رشد در پدیده اوتریفیکاسیون می باشد، زیرا سیانوباکترها قادرند ازت مورد نیاز خود را در صورت عدم وجود در آب از طریق تثبیت اتمسفر تامین نمایند. ولی قادر به استفاده از فسفر اتمسفر نیستند. به همین دلیل فسفر به عنوان نوترینت محدود کننده در دریاچه ها در نظر گرفته می شود.
بنابراین وجود فسفات در مواد شوینده های که روزانه مصرف می کنیم باعث آلودگی منابع آبی و پدیده اوتریفیکاسیون می شود. اوتریفیکاسیون که به دلیل افزایش میزان فسفر در منابع آبی رخ می دهد، سبب کاهش میزان اکسیژن محلول آب و به خطر افتادن حیات آبزیان می گردد.

مشکلات زیست محیطی ناشی از مصرف مواد شوینده

همانطور که دیدیم ، مواد شوینده حاوی موادی هستند که میزان اکسیژن موجود در منابع آبی را کاهش یا مهار می کنند که این امر سبب آسیب زیادی به موجودات آبزی می شود. سلامت موجودات زنده دریایی شاخص خوبی برای سلامت هر منبع آبی می باشد. به طور معمول مرگ و میر آبزیان نشانه ناسالم بودن آب است و همانطور که قبلا ذکر شده آلاینده های موجود در مواد شوینده عامل مهمی در آلودگی آب هستند که با روش های معمول تصفیه حذف نمی گردند.

تحریک بیش از حد رشد گیاهان آبزی که در بالا ذکر شد، ممکن است یک امر خوب به نظر برسد، زیرا گیاهان و جلبلک ها موجودات زنده هستند، اما آیا این امر از لحاظ زیست محیطی پدیده مناسبی است؟ در واقع دقیقا عکس این موضوع صادق است. وقتی گیاهان آبزی به این شدت رشد می کنند سبب از دست رفتن اکسیژن موجود در آب می شود. کمبود اکسیژن حیات دیگر موجودات آبزی رو به خطر میاندازد زیرا اکسیژن لازم برای ادامه حیات آبزیان دیگر باقی نخواهد ماند و در نهایت منجر به مرگ انها می شود.

مواد شوینده، آفت کش ها، علف کش ها علاوه بر فسفر حاوی چند مواد مضر دیگر مانند فلزات سنگین(سرب، کادمیوم و روی) هستند که این مواد باعث افزایش کدورت آب می شود. افزایش کدورت آب باعث می شود که نور از آن عبور نکند و این برای محیط زیست مخرب است. هنگامی که نور خورشید مسدود می شود، رشد برخی از گیاهان آبزی مختل می شود و ماهی ها و دیگر آبزیانی که ممکن است از آن گیاهان تغذیه کنند، از منبع غذایی سالم محروم می شوند. افزایش کدورت در اب همچنین تنفس ماهی ها را نیز مختل می کند.

این می تواند آسیب زیادی به حیوانات دریایی و ماهیان در آبراه های ما وارد کند. سلامت زندگی دریایی شاخص خوبی برای سلامت هر مجموعه آب است. هنگامی که حیوانات ماهی و آبزی بیمار یا در حال مرگ هستند ، به طور معمول نشانه ناسالم بودن آب است و همانطور که دیدیم حذف آلاینده های شیمیایی با روش های استاندارد تصفیه آب غیرممکن است.

تحریک بیش از حد رشد گیاهان آبزی که در بالا ذکر شد ، ممکن است یک امر خوب به نظر برسد. به هر حال ، گیاهان و جلبک ها زنده هستند و آیا این باید چیز خوبی برای محیط زیست باشد؟ در واقع ، دقیقاً عکس این قضیه صادق است. وقتی زندگی گیاهان آبزی به این شکل رشد می کند ، گیاه حتی اکسیژن موجود را از آب خارج می کند. به زودی سایر اشکال حیاتی مشترک با این قسمت از آب تحت تأثیر قرار خواهند گرفت زیرا اکسیژن کافی برای ادامه زندگی برای آنها باقی نخواهد ماند و در نهایت می میرند.

شوینده ها همچنین حاوی چند ماده مضر دیگر مانند آفت کش ها ، علف کش ها و غلظت فلزات سنگین (سرب ، کادمیوم و روی) هستند. این عناصر به عنوان اجزای انسانی شناخته شده اند و در مجموع آب را کدر ، کدورت و کدورت می کنند. به نظر می رسد این مسئله چندان مشکلی به نظر نرسد ، اما وقتی آب مات نباشد ، باعث می شود تا نور از طریق آن عبور نکند و این برای محیط زیست مخرب است. هنگامی که نور خورشید مسدود می شود ، رشد برخی از گیاهان آبزی مختل می شود و ماهی یا پستانداران آبزی که ممکن است از آن گیاهان تغذیه کنند ، از منبع غذایی سالم محروم هستند. افزایش کدورت در آب همچنین می تواند سیستم تنفسی برخی از گونه های خاص ماهی را مختل کند.

نتیجه گیری

آلودگی آب یک مشکل جدی است و بسیاری از مواد شیمیایی که ما در شوینده ها و سایر محصولات داخلی استفاده می کنیم در ایجاد این مشکل نقش دارند. مواد شیمیایی مورد استفاده در شوینده های روزمره می توانند زندگی انسان و آبزیان را به طور یکسان تحت تأثیر قرار دهند و مجاری آب را ناسالم کنند.

برخی از مواد شوینده حتی حاوی سرب هستند و این باعث می شود که آب ما اسیدی و سمی شود. هر شخصی باید به فکر استفاده از شوینده قابل تجزیه بیولوژیکی و سازگار با محیط زیست باشد. به دنبال یک شوینده دوستار محیط زیست باشد که فسفات و فلزات سنگین نداشته باشد. بسیاری از گزینه های سازگار با محیط زیست در بازار موجود است ، آنها موثر ، مهربان با محیط زیست هستند و به این طزیق می توان گامی موثر در حفظ منابع آبی و محیط زیست برداریم .

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جدید ترین مقالات

مطالب تصفیه فاضلاب

مطالب تصفیه آب

اسکرول به بالا